رژیم درمان کبد چرب + برای پاکسازی کبد چرب چی بخوریم؟
دو اصل مهم برای جلوگیری از شروع آسیب کبدی و بازگرداندن بیماری کبدی به مراحل ابتدایی عبارتند از:
۱_ پیروی از رژیم غذایی سالم
۲_ انجام ورزش منظم
با توجه به اینکه این بیماری درمان پزشکی خاصی ندارد، دو اصل بالا کلید حفظ سلامتی شما در مقابله با آن هستند.
رژیم غذایی سالم در این بیماری باید شامل موارد زیر باشد:
- میوهها و سبزیجات
- حبوبات و غلات کامل
- پروتئینهای بدون چربی
- چربیهای سالم
- قهوه
و موارد دیگری که در ادامهی این مقاله به آنها میپردازیم.
بیماری کبد چرب به دو نوع الکلی و غیرالکلی تقسیم میشود. در کبد چرب الکلی، مصرف بیش از حد الکل و تبدیل آن به چربی منجر به ایجاد این بیماری میشود؛ در حالی که کبد چرب غیرالکلی عموماً به دنبال چاقی، دیابت، فشار خون بالا و سبک زندگی نامناسب بروز میکند.
لازم به ذکر است که اولین خط درمان برای افرادی که اضافه وزن یا چاقی دارند و مبتلا به NAFLD هستند، کاهش تدریجی وزن از طریق ترکیبی از کاهش کالری، ورزش، و تغذیه سالم است.
اهمیت پیگیری و درمان بیماری کبد چرب
اول از همه باید بگویم که کبد یکی از اعضای اصلی بدن ما است و در موارد زیر نقش دارد:
- تصفیه خون
- ساخت مواد مغذی
- ذخیره انرژی
- تنظیم متابولیسم لیپیدها
همچنین وظایف دیگری را بر عهده دارد و اگر دچار مشکل شود، به سلامت بدن آسیب جدی وارد میشود.
بیماری کبد چرب زمانی بروز میکند که چربی بیش از حد طبیعی در کبد انباشته شود. بسیاری از افراد بدون آنکه بدانند به این بیماری مبتلا هستند، زیرا این بیماری در مراحل اولیه و خفیف، علائمی ندارد. موارد شدید بیماری کبد چرب خطرناک است و میتواند حتی منجر به مرگ شود. اما خوشبختانه، با مصرف دارو و اصلاح سبک زندگی، این بیماری قابل کنترل است و شرایط بهبود مییابد. اگر بیماری کبد چرب کنترل نشود، کبد دچار التهاب و نارسایی خواهد شد و در نهایت ممکن است نیاز به پیوند کبد پیدا کنید.
چه کسانی به بیماری کبد چرب مبتلا میشوند؟
اضافه وزن بالا تنها دلیل ابتلا به این بیماری نیست. بسیاری از مواقع حتی نیازی نیست که فرد بیماری زمینهای داشته باشد تا به این بیماری دچار شود. به طور کلی، عوامل زیر در بروز این بیماری مؤثر هستند:
- چاقی یا اضافه وزن
- چاقی با سطح بالای چربی شکمی
- ابتلا به فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول بالا
- مبتلا به آپنه انسدادی خواب
- یائسگی
۱۴ ماده غذایی که بهتر است در بیماری کبد چرب مصرف کنید
در ادامه چندتا از موارد مهم برای بهبودی کبد چرب را با هم بررسی میکنیم.
۱ـ قهوه برای کمک به کاهش آنزیمهای غیر طبیعی کبد
بر خلاف باور عمومی که قهوه مضر است، مصرف روزانه قهوه میتواند به محافظت از کبد در برابر NAFLD و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند. به نظر میرسد که قهوه سطح آنزیمهای غیرطبیعی کبد را کاهش داده و با التهاب مبارزه میکند. برای بهرهمندی از اثرات مفید قهوه، توصیه میشود افراد روزانه یک فنجان قهوه مصرف کنند. البته، میزان مورد نیاز بسته به نوع و شدت بیماری و شرایط کلی بدن شما میتواند متفاوت باشد.
توجه: قهوه مصرفی باید بدون شکر و خامه باشد.
۲ـ سبزیجات برای جلوگیری از تجمع چربی
ترکیبات موجود در اسفناج و دیگر سبزیجات برگدار ممکن است به مبارزه با بیماری کبد چرب کمک کنند. بهویژه در یک مطالعه مشاهده شده است که مصرف اسفناج به طور خاص خطر ابتلا به NAFLD را کاهش میدهد.
توجه: برای بهرهمندی حداکثری از اثرات مفید اسفناج، توصیه میشود آن را به صورت خام مصرف کنید.
۳ـ لوبیا و سویا برای کاهش خطر NAFLD
هم لوبیا و هم سویا در کاهش خطر NAFLD مؤثر هستند.
بهطور کلی، مطالعات نشان میدهند که حبوباتی مانند عدس، نخود، سویا و نخود فرنگی نه تنها از نظر ارزش غذایی بسیار بالا هستند، بلکه حاوی نشاستههای مقاوم هستند که به بهبود سلامت روده کمک میکنند. در ادامه، سلامت روده میتواند به بهبود عملکرد کبد نیز کمک کند، زیرا رودههای سالم موجب جذب بهتر مواد مغذی میشوند و مواد مفید بیشتری برای کبد تولید میکنند، که این مواد میتوانند در بهبود عملکرد کبد و کاهش ریسک بیماریهای کبدی مؤثر باشند.
علاوه بر این، مصرف حبوبات ممکن است حتی به کاهش سطح گلوکز و تریگلیسرید خون در افراد چاق کمک کند.
توجه: توفو را نیز در برنامه غذایی خود قرار دهید. این ماده غذایی کمچرب به عنوان منبعی عالی از پروتئین عمل میکند و برای افرادی که به دنبال محدود کردن مصرف چربی خود هستند، انتخابی ایدهآل است.
۴ـ ماهی و امگا-۳ برای کاهش التهاب و چربی
ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین، تن و قزلآلا حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ هستند. توصیه میشود که دو روز در هفته ماهی مصرف کنید.
تحقیقات نشان میدهد که مصرف مکملهای امگا-۳ میتواند برای افراد مبتلا به NAFLD مفید باشد و به کاهش چربی کبد، افزایش کلسترول مفید HDL و کاهش سطح تریگلیسرید کمک کند.
توجه: گوشت دامهایی که با علف تغذیه شدهاند، در مقایسه با دامهایی که با ذرت تغذیه شدهاند، امگا-۳ بیشتری دارد.
توجه: منابع گیاهی امگا-۳ شامل گردو، بذر کتان، شاهدانه و روغن زیتون هستند.
۵ـ غلات کامل
غذاهای غنی از فیبر مانند نان گندم کامل، برنج قهوهای، جو کامل و پاستای سبوسدار با کاهش خطر بیماریهای مرتبط با NAFLD مرتبط هستند و ممکن است به کاهش سطح تریگلیسرید نیز کمک کند.
۶ـ آجیل
یک رژیم غذایی غنی از آجیل با کاهش التهاب، مقاومت به انسولین، استرس اکسیداتیو و کاهش شیوع NAFLD مرتبط است.
توجه: مصرف گردو را افزایش دهید. طبق مطالعات، مصرف گردو در افراد مبتلا به کبد چرب، منجر به بهبود عملکرد کبد میشود.
۷ـ زردچوبه
زردچوبه دارای خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدانی است. مطالعات نشان میدهند که زردچوبه ممکن است سطح آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، دو آنزیمی که در افراد مبتلا به بیماری کبد چرب به طور غیرطبیعی بالا هستند، را کاهش دهد.
۸ـ تخمه آفتابگردان
تخمه آفتابگردان سرشار از ویتامین E است، یک آنتیاکسیدان که اغلب برای درمان NAFLD از طریق مکملها استفاده میشود.
توجه: اگر میخواهید مصرف ویتامین E خود را به صورت طبیعی افزایش دهید، تخمه آفتابگردان یک نقطه شروع خوب است.
۹ـ روغن زیتون و دیگر چربیهای سالم
معمولاً وقتی افراد را به مصرف روغن زیتون و موارد مشابه تشویق میکنیم، تعجب میکنند. توجه داشته باشید که جایگزینی منابع چربی اشباع، مانند کره، گوشتهای پرچرب، سوسیس و گوشتهای فرآوریشده، با منابع چربی غیر اشباع، مانند آووکادو، روغن زیتون، کره بادامزمینی و ماهیهای چرب، میتواند برای افراد مبتلا به NAFLD مفید باشد. به همین دلیل است که پیروی از رژیم مدیترانهای به افراد مبتلا به NAFLD توصیه میشود. این رژیم بر مصرف غذاهای کامل، کمتر فرآوری شده و چربیهای غیر اشباع تمرکز دارد. همچنین، این رژیم سرشار از سبزیجات، میوهها و حبوبات است که همگی به کاهش کلسترول کل کمک میکنند.
۱۰ـ سیر
این سبزی نه تنها به غذا طعم میبخشد، بلکه مصرف مکملهای پودر سیر ممکن است به کاهش وزن و چربی در افراد مبتلا به بیماری کبد چرب کمک کند. سیر دارای ترکیبات آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی است که به پیشگیری و درمان بیماری کبد چرب کمک میکند.
در یک مطالعه مشاهده شد که افرادی که به مدت ۱۵ هفته روزانه ۸۰۰ میلیگرم پودر سیر مصرف کردند، کاهش چربی کبد و بهبود سطح آنزیمهای کبدی را تجربه کردند.
توجه: اگر به مصرف سیر خام علاقهای ندارید، میتوانید پودر سیر را به غذای خود اضافه کنید.
۱۱ـ شیر بادام یا شیر گاو کم چرب
برای جلوگیری از پیشرفت بیماری کبد چرب باید حواسمان به دریافت کافی کلسیم و ویتامین D باشد.
توجه: روزانه حداقل ۳ لیوان شیر مصرف کنید.
۱۲ـ دانههای کتان و چیا
این مواد حاوی اسیده چرب امگا-۳ هستند و میتوانند منجر به کاهش چربی ذخیره شده در کبد شوند.
۱۳ـ زنجبیل
زنجبیل میتواند به عنوان یک درمانی دارویی در خیلی از بیماریها از جمله بیماری کبد چرب استفاده شود. زنجبیل به جلوگیری از التهاب و محافظت در برابر آسیب سلولی کمک میکند. علاوه بر این زنجبیل در مقابل سمومی مانند الکل هم از کبد محافظت میکند.
۱۴- چای سبز
چای سبز میتواند به عنوان آنتیاکسیدان عمل کرده و به کاهش التهاب و مواد ناخواسته در کبد کمک کند. علاوه بر این، برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف چای سبز ممکن است باعث کاهش چربی کبد شود. البته که برای اثبات اثرات آن نیاز به انجام مطالعات بیشتر است. در نتیجه قبل از مصرف چای سبز به عنوان یک راهکار درمانی با متخصص مشورت کنید.
توجه: در برخی موارد، مصرف زیاد چای سبز میتواند مشکلاتی برای کبد ایجاد کند.
مواد غذایی که در بیماری کبد چرب باید مصرف آنها محدود یا قطع شود
در کنار مواد غذایی که مصرف آنها به درمان بیماری کبد چرب کمک میکند، مصرف برخی مواد غذایی شرایط بیماری را بدتر میکند و باید مصرف آنها را قطع و یا محدود کنید.
۱ـ الکل
اکل عامل اصلی بیماری کبد چرب و سایر بیماریهای کبدی است.
۲ـ شکر افزوده
از مصرف غذاهای شیرین مانند آبنبات، کوکیها، نوشابهها و آبمیوهها اجتناب کنید. این موارد قند خون را بالا میبرند و قند خون بالا باعث افزایش تجمع چربی در کبد میشود.
۳ـ غذاهای سرخشده
این غذاها دارای چربی و کالری بالایی هستند.
۴ـ نمک افزوده
مصرف زیاد نمک میتواند خطر NAFLD را افزایش دهد. توصیه میشود مصرف سدیم را به کمتر از ۲۳۰۰ میلیگرم در روز محدود کنید. افرادی که فشار خون بالا دارند باید مصرف نمک را به حداکثر ۱۵۰۰ میلیگرم در روز محدود کنند.
۵ـ نان سفید، برنج و پاستا
در این بیماری باید از افزایش زیاد قند خون جلوگیری کنیم. آرد سفید معمولاً بسیار فرآوری شده است و مواد غذایی که از آن ساخته میشوند، میتوانند قند خون را بیشتر از غلات کامل افزایش دهند، زیرا فاقد فیبر هستند.
۶ـ گوشت قرمز
در بیماری کبد چرب باید مصرف چربی اشباع بالا را کاهش دهیم. گوشت گاو دارای چربی اشباع بالایی است. در کنار این موضوع گوشتهای بسیار فرآوری شده نیز باید محدود شوند، زیرا دارای سدیم و چربی اشباع بالایی هستند.
۷ـ نوشیدنیهای رژیمی
قندهای رژیم میتوانند باعث آسیب بیشتر کبدی شوند.
۸ـ کره
کره حاوی چربی اشباع بالایی است و منجر به افزایش سطح تری گلیسیرید خون میشود. با محدود کردن یا اجتناب از این غذاها، میتوانید به حفظ سلامت کبد و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با کبد کمک کنید.
۹ـ لبنیات پرچرب
این محصولات حاوی چربی اشباع بالایی هستند و مصرف آنها نباید بیش از مقدار مشخصی باشد.
راههای اضافی برای درمان بیماری کبد چرب
برای درمان بیماری کبد چرب باید سبک زندگی خودمان را اصلاح کنیم و رژیم غذایی تنها بخشی از سبک زندگی ما است. پیروی از موارد زیر در کنار برنامه غذایی به ما در رسیدن به هدفمان کمک میکند.
۱ـ فعالیت بدنی
ورزش منظم میتواند به کاهش وزن و مدیریت بیماری کبد کمک کند. حداقل ۳۰ دقیقه ورزش هوازی در اکثر روزهای هفته داشته باشید.
۲ـ کاهش سطح چربی خون
برای کاهش چربی خون باید از یک برنامه غذایی و ورزشی درست پیروی کنید. حتما به پزشک متخصص نیز مراجعه کنید تا در صورت نیاز به مصرف دارو، آن را برای شما تجویز کند. برای مدیریت بهتر سطح کلسترول و تری گلیسیرید باید مصرف چربیهای اشباع (گوشت قرمز و محصولات لبنی پرچرب) و قند را کنترل کنید.
۳ـ مدیریت دیابت
دیابت ریسک ابتلا به کبد چرب را افزایش میدهد و این دو بیماری اغلب با هم رخ میدهند. برای مدیریت هر دو آنها نیاز به گرفتن رژیم غذایی درست و داشتن فعالیت بدنی منظم دارید. در کنار آنها متخصصین با تجویز داروها به مدیریت بیماری دیابت کمک میکنند.
۴ـ طبخ درست غذا
طرز تهیه و طبخ غذا تاثیر زیادی بر سلامتی ما میگذارد. در زیر راههای سالمتر طبخ غذا را بررسی میکنیم:
خلاصهی روشهای طبخ غذا از جنبه سلامتی:
- بخار پز کردن
– گزینهای ساده و سالم که باعث حفظ مواد مغذی و رنگ و بافت سبزیجات میشود.
- تفت دادن
– سریع، آسان و سالم؛ در این روش مقدار کمی روغن برای حفظ مواد مغذی و بافت غذا استفاده میشود.
- پختن
– روشی آهسته اما ساده، میتوانید بدون یا با مقدار کمی روغن (به صورت اسپری) غذاها را پخته و مواد مغذی آن را حفظ کنید.
- پخت با هوا
– استفاده از ایر فرایر به جای سرخ کردن، باعث حفظ بیشتر مواد مغذی و کاهش مصرف چربی و کالری میشود.
- کباب کردن
– روشی سالمتر از سرخ کردن. در این روش با استفاده از آب لیمو، گیاهان و ادویههای مزهدهنده میتوانید بدون افزودن چربی، به غذاها طعم بیشتری بدهید.
۵ـ مدیریت استرس
استرس مزمن میتواند تاثیرات منفی بر عملکرد کبد داشته باشد، از جمله افزایش سطح هورمون کورتیزول که به تجمع چربی در ناحیه شکم و کبد منجر میشود. همچنین، استرس باعث ایجاد التهاب در بدن میشود که یکی از عوامل اصلی در توسعه بیماریهای کبدی مانند کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) است.
علاوه بر این، استرس مزمن اغلب با رفتارهای ناسالمی مانند مصرف غذاهای پرچرب و پرکالری، کاهش فعالیت بدنی و مصرف الکل همراه است. این عادات ناسالم میتوانند خطر ابتلا به کبد چرب را افزایش دهند، زیرا غذاهای ناسالم و کمبود فعالیت بدنی به تجمع چربی در کبد کمک میکنند و مصرف الکل نیز میتواند به کبد چرب الکلی منجر شود.
برنامه غذایی در بیماری کبد چرب
چنانچه تریگلیسرید در کبد تجمع یابد و از آن خارج نشود، فرد به بیماری کبد چرب دچار میشود. اگر رژیم غذایی فرد تغییر نکند، این بیماری پیشرفت کرده و ممکن است به سیروز کبدی بدخیم منجر شود. بنابراین، در مراحل اولیه بیماری، داشتن یک برنامه غذایی مناسب برای کبد چرب ضروری است تا از پیشرفت آن جلوگیری شود. در ادامه، یک رژیم غذایی ۲۰۰۰ کالری را بررسی میکنیم.
صبحانه
- جو دوسر: ۱ فنجان جو دوسر پخته شده با آب یا شیر کمچرب
- توتها: ۱/۲ فنجان توتهای تازه (توت فرنگی)
- تخم مرغ: ۱ عدد تخم مرغ آبپز
- چای سبز: ۱ فنجان
میانوعده صبح
- ماست کمچرب: ۱ فنجان ماست یونانی کمچرب
- گردو: ۳ عدد گردو
ناهار
- سالاد سبز: ۲ فنجان سبزیجات مخلوط (کاهو، اسفناج، گوجهفرنگی، خیار، فلفل دلمهای)
- سینه مرغ گریل شده: ۹۰ گرم سینه مرغ بدون پوست و استخوان
- لوبیا سیاه: ۱/۲ فنجان لوبیا سیاه پخته شده
- روغن زیتون: ۱ قاشق غذاخوری روغن زیتون برای سس سالاد
میانوعده بعد از ظهر
- هویج: ۱ عدد هویج بزرگ، برش داده شده
- پرتقال: ۱ عدد متوسط
شام
- ماهی گریل شده: ۱۲۰ گرم فیله ماهی سالمون
- برنج قهوهای: ۱/۲ فنجان برنج قهوهای پخته شده
- بروکلی بخارپز: ۱ فنجان بروکلی بخارپز
- روغن زیتون: ۱ قاشق غذاخوری روغن زیتون برای روی بروکلی
میانوعده شب
- سیب: ۱ عدد سیب متوسط
- کره بادام زمینی: ۱ قاشق غذاخوری کره بادام زمینی طبیعی
البته، این رژیم غذایی صرفاً یک الگوی کلی از رژیم غذایی مناسب برای کبد چرب را به شما نشان میدهد. اگر واقعاً به دنبال ایجاد تغییر هستید، باید با یک متخصص تغذیه مشورت کنید. تیم تخصصی آرت دایت در کنار شما است تا به تمامی سوالاتتان پاسخ دهد و رژیم غذایی مناسب و شخصی شما را تنظیم کند.
تیم تخصصی آرت دایت تمامی نکات لازم را به شما آموزش میدهد و در این مسیر شما را پشتیبانی میکند تا به اهدافتان برسید.
سوالات متداول شما
در این قسمت سوالات متداول شما را پاسخ میدهیم. چنانچه سوالی بیشتری داشتید در بخش نظرات از ما بپرسید. تیم آرت_دایت در سریعترین زمان به شما پاسخ میدهند.
۱_ چه غذاهایی میتوانند به ترمیم کبد چرب کمک کنند؟
طبق تحقیقات انجام شده، مصرف مواد غذایی زیر به شما کمک میکنند:
- اسفناج و دیگر سبزیجات برگدار
- سالمون، ساردین، تن، قزلآلا و دیگر ماهیهای غنی از اسیدهای چرب امگا-۳
- جو دوسر و دیگر غذاهای با فیبر بالا
- گردو
- زردچوبه و کورکومین
- تخمه آفتابگردان و دیگر منابع ویتامین E
- سیر
۲_ سریعترین راه برای کاهش کبد چرب چیست؟
بهبود کبد چرب یک شبه اتفاق نمیافتد. عدم مصرف الکل، خوردن غذاهای گیاهی و کامل، و حفظ وزن سالم میتواند به شما کمک کند نتایج بهتری ببینید.
۳_ چه غذاهایی را باید در صورت داشتن کبد چرب محدود یا اجتناب کنید؟
به طور کلی توصیه میشود که مصرف غذاها و نوشیدنیهای کمتر مغذی و همچنین هر چیزی که با افزایش قند خون مرتبط است را کاهش دهید. این موارد اغلب شامل:
- آبجو، شراب، مشروبات الکلی و دیگر نوشیدنیهای الکلی
- غذاهای با مقادیر بالای شکر افزوده، مانند آبنبات، نوشابهها و آبمیوهها
- غذاهای سرخشده یا بسیار فرآوری شده، مانند نان، برنج و پاستا ساخته شده از آرد سفید
- گوشت قرمز، به ویژه گوشت گاو و خوک، و دیگر منابع سدیم افزوده
برای ایجاد تغییرات پایدار در رژیم غذایی بهتر است به جای حذف کامل برخی مواد غذایی از اصل اعتدال پیروی کنید.
۴_ بهترین برنامه غذایی برای کبد سالم چیست؟
رژیم غذایی مدیترانهای یکی از بهترین گزینهها برای بیماران مبتلا به کبد چرب است. این رژیم شامل میوهها و سبزیجات بیشتر، غلات کامل، مغزها و حبوبات، گوشتهای بدون چربی، مصرف کمتر گوشت قرمز و کاهش شیرینیها و قندهای اضافی میشود.
علاوه بر موارد فوق، این رژیم توصیه میکند که حداقل چند بار در هفته ماهی مصرف شود و مرغ، تخممرغ، پنیر و ماست به میزان متعادل مصرف گردند.
۵_ آنتی اکسیدانها و مکملها برای سلامت کبد کدامها هستند؟
آنتی اکسیدانها از سلولها در برابر آسیب محافظت میکنند. از جمله مواردی که حاوی آنتی اکسیدان هستند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قهوه
- چای سبز
- سیر خام
- میوهها، به ویژه توتفرنگی
- سبزیجات
- ویتامین E که میتوانید آن را در دانههای آفتابگردان، بادام، روغنهای گیاهی مایع با چربیهای مونوناستات، مانند روغن زیتون یا کانولا، پیدا کنید.
کلام آخر!
برای سلامت کبد باید سبک زندگی خود را اصلاح کن. برای این کار به ۲ قانون زیر عمل کنید:
قانون اول: پیروی از یک رژیم با کالری مناسب و به سبک مدیترانهای. افزایش مصرف غذاهای گیاهی، غلات سبوسدار، امگا-۳ و ماهی.
قاونو دوم: در صورت داشتن اضافه وزن، کاهش ۵% از وزن خود. کاهش مصرف مواد غذایی فرآوری شده با قند و یا نمک افزوده.
دیدگاهتان را بنویسید