سیر تا پیاز رژیم کم کاری تیروئید + نمونه رژیم رایگان
همانطور که از اسم بیماری مشخص است، در کم کاری تیروئید، غدهای به اسم تیروئید کم کاری میکند و به خوبی فعالیت نمیکند. با کم کاری غده تیروئید، ترشح ماده مهمی به اسم هورمون تیروئید در بدن کم میشود و در نتیجه وظایفی که این هورمون بر عهده دارد به خوبی انجام نمیشوند.
اگر دچار این بیماری هستید میتوانید به راحتی، علت، درمان و علائم این بیماری را بشناسید تا راحتتر با آن مقابله کنید. هورمون تیروئید نقشهای مهمی در بدن ایفا میکند و به رشد، ترمیم سلولی و متابولیسم کمک میکند. اگر نقصی در عملکرد غده تیروئید به وجود آید، عوارض مختلفی برای ما دارد. یکی از این عوارض کاهش وزن است. با توجه به تاثیری که این هورمون در تنظیم متابولیسم دارد، کاهش فعالیت آن با کاهش متابولیسم افراد همراه است و میتواند باعث اضافه وزن در بیماران شود. جدای از اضافه وزن علائم مختلفی در این افراد ظاهر میشود که در ادامه این مقاله به آنها میپردازیم.
اولین رویکرد درمانی در افراد که تیروئید کم کار دارند، مصرف دارو است. علاوه بر این، تغذیه شما و سبک زندگیتان هم نقش خیلی مهمی در مدیریت این بیماری دارند. به طور مثال، بهتر است غذاهای فرآوری شده، گلوتن و غذاهایی که ممکن است سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند یا التهاب ایجاد کنند حذف کنیم. از طرفی مصرف بعضی از غذاها میتواند تا حدی علائم بیماری کم کاری تیروئید را کاهش دهد.
نقش رژیم غذایی در کم کاری تیروئید چیست؟
همه ما باید الگوی غذایی درست و سالمی را در پیش بگیریم ولی در افرادی با تیروئید کم کار، نوع برنامه غذایی درست نقش تعیین کنندهای در روند بیماری و بهبود علائم بیمار دارد.
یکی از اصول مهم، پیروی از رژیمهای بدون گلوتن و رژیمهای ضد التهابی است که برای بیماران مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو خیلی مهم است.
رژیم کم کاری تیروئید باید مغذی باشد و کالری آن کنترل شود. مصرف میوه و سبزی در این رژیم زیاد است و میتواند جلوی آسیب سلولی و افزایش وزن ناشی از تیروئید کم کار را تا حدی بگیرد. به دنبال افزایش مصرف میوه و سبزی دریافت فیبر نیز افزایش مییابد و مشکل یبوست، که یکی از عوارض این بیماری است بهتر میشود.
رژیم غذایی ما باید به گونهای طراحی شود که از کمبود مواد مغذی جلوگیری کند، چون کمبود برخی مواد علائمی مانند خستگی، اضطراب، خلق و خوی ضعیف و بقیه موارد را بدتر میکند. از جمله این مواد مغذی میتوان اشاره کرد به:
- ویتامین دی (Vitamin D)
- فلز روی (زینک)
- تیامین یا ویتامین B1
- ویتامین B6
- ید
- منیزیم
- سلنیوم و غیر
در نتیجه پیروی از یک رژیم مغذی، که خواص ضد التهابی دارد، کالری آن مشخص است و مصرف شکر اضافه و غذاهای فوق فرآوری شده در آن کم است، تاثیر فوق العادهای بر این بیماران میگذارد.
این رژیم باید سرشار از میوهها، سبزیجات، حبوبات و گوشتهای بدون چربی باشد. این رژیم دریافت درشت مغذیهای ضروری (کربوهیدرات، چربی و پروتئین) و ریز مغذیها (ویتامینها و مواد معدنی) را گارانتی میکند و قطعا تاثیر مثبتی میگذارد.
بیماری هاشیموتو چیست؟
یکی از دلایل اصلی کم کاری تیروئید میتواند کمبود مصرف ید باشد؛ چون ید یک ماده اصلی برای تولید هورمون تیروئید است. امروزه با توجه به سیاستهای موجود و مصرف نمکهای یددار کمبود ید کمتر دیده میشود. در جوامعی که به اندازه کافی ید مصرف میکنند، شایعترین علت کم کاری تیروئید بیماری خود ایمنی است. تیروئیدیت خود ایمنی مزمن (تیروئیدیت هاشیموتو) یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غده تیروئید حمله میکند.
بیماری خود ایمنی چیست؟
همانطور که میدانید، وظیفه سیستم ایمنی بدن، محافظت از ما در برابر عوامل بیماریزا مانند باکتریها و ویروسها است. وقتی این موارد وارد بدن ما میشوند، سیستم ایمنی آنها را شناسایی میکند و سلولهای جنگنده را به سراغ آنها میفرستد.
در حالت طبیعی سیستم ایمنی بدن میتواند تفاوت بین سلولهای بیگانه و سلولهای خودی را تشخیص دهد. در بیماری خود ایمنی، بدن به اشتباه به خودش حمله میکند. یک بخش از بدن مانند مفاصل یا پوست را به عنوان بیگانه شناسایی میکند و به سلولهای سالم آن حمله میکند.
رژیم غذایی در کم کاری تیروئید چگونه است؟
در این قسمت بایدها و نبایدهای غذایی در رژیم غذایی کم کاری تیروئید را بررسی میکنیم.
چه غذاهایی در کم کاری تیروئید مصرف کنیم؟
به طور کلی پیروی از یک رژیم غذایی اصولی که مواد مغذی بدن ما را تامین میکند، به افزایش کیفیت سلامتی و تناسب اندام ما کمک میکند. همچین رژیمی خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی، چاقی و کم کاری تیروئید را کاهش میدهد. در بیماری کم کاری تیروئید هم باید مصرف بعضی موارد را در رژیم خود افزایش دهیم. از جمله این مواد میتوان اشاره کرد به:
۱ـ غلات بدون گلوتن: برنج قهوهای، جو دوسر، کینوا و غیره.
۲ـ سبزیجات غیر نشاستهای: کنگر فرنگی، کدو سبز، مارچوبه، هویج، فلفل، اسفناج، قارچ و غیره.
۳ـ سبزیجات نشاستهای: سیب زمینی شیرین، سیب زمینی، نخود فرنگی، کدو حلوایی و غیره.
۴ـ میوهها: سیب، مرکبات، انواع توتها، آناناس، موز و غیره.
۵ـ پروتئین: ماهی، تخم مرغ، گوشت، مرغ و غیره.
۶ـ چربیهای سالم: روغن زیتون، آووکادو، روغن آووکادو، روغن نارگیل و غیره.
۷ـ دانهها، آجیلها و کرههای آجیل: بادام، بادام هندی، دانه کدو تنبل، کره بادام زمینی و غیره.
۸ـ حبوبات: لوبیا، عدس، نخود و غیره.
۹ـ جایگزینهای لبنیات: مانند شیرهای گیاهی.
۱۰ـ ادویهجات: زردچوبه، پاپریکا و زعفران.
۱۱ـ نوشیدنی: آب، چای شیرین نشده کمرنگ، قهوه و نوشیدنی گازدار.
البته حذف لبنیات حیوانی و گلوتن برای تمامی افراد مبتلا به کم کاری تیروئید لازم نیست. بستگی به شرایط افراد دارد، چنانچه حذف این موارد شرایط بیمار را بهتر کند، بهتر است آنها را حذف کند.
به همین دلیل است که هر کدام از افراد مبتلا به کم کاری تیروئید، لازم است برنامه شخصی خود را دریافت کنند، تا بیجهت ماده غذایی را حذف نکنند.
مواد مغذی مهم در کم کاری تیروئید چیست؟
مصرف تعدادی از مواد مغذی برای سلامت تیروئید ضروری است. علاوه بر این احتمال کمبود برخی از مواد مغذی در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید در مقایسه با افراد سالم بیشتر است.
۱ـ ید
مصرف ید برای ساخت هورمون تیروئید ضروری است. شایعترین علت کم کاری تیروئید در جهان هم کمبود ید است. عدم استفاده از نمکهای یددار، پیروی از رژیمهای غذایی وگان و عوامل این چنینی میتوانند باعث کاهش سطح ید در بدن شوند. (منبع)
سیاست استفاده از نمکهای یددار میتواند از این عامل پیشگیری کند. حواستان باشد که اگر کم کاری تیروئید دارید، سر خود مکمل ید مصرف نکنید. با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت نیاز آن را برای شما تجویز کند. مصرف بی رویه و زیاد ید برای تیروئید مضر است و میتواند باعث پرکاری تیروئید در افرادی شود که مصرف ید روزانه آنها کافی است. اگر نگران مصرف ید هستید، میتوانید سطح ید خود را ارزیابی کنید تا اگر نیاز به مداخله بود مکمل مصرف کنید. (منبع)
از جمله منابع ید میتوان اشاره کرد به:
- نمک یددار
- شیر
- ماست
- پنیر
- تخم مرغ
- ماهی تن و غیره
۲ـ سلنیوم
یکی دیگر از مواد معدنی که مصرف آن برای سلامت و تولید هورمون تیروئید مهم است، ماده معدنی سلنیوم است. (منبع)
مصرف مواد غذایی غنی از سلنیوم در رژیم غذایی میتواند یک راه حل عالی برای افزایش سطح سلنیوم باشد. از جمله این منابع میتوان اشاره کرد به:
- ماهی تن
- ساردین
- تخم مرغ
- حبوبات
- تخمه آفتابگردان
در شرایطی، بنابر صلاحدید پزشک، میتوانید مکمل سلنیوم هم مصرف کنید. حواستان باشد که مصرف طولانی مدت سلنیوم میتواند باعث ریزش مو، شکنندگی ناخن، اسهال، حالت تهوع و بثورات پوستی شود. مسمومیت حاد آن هم میتواند اثرات جدی مانند نارسایی کلیه، حمله قلبی و مشکلات تنفسی داشته باشد. در نتیجه از مصرف سرخود آن خودداری کنید.
۳ـ فلز روی یا زینک
فلز روی نقش مهمی در تولید و عملکرد هورمون تیروئید دارد. علاوه بر این بر ابعاد دیگری از سلامت هم تاثیر میگذارد. در نتیجه این ماده را به میزان کافی در رژیم غذایی خود قرار دهید. (منبع)
مصرف روی چه به صورت تنها و چه به صورت همزمان با مواد غذایی دیگر مانند سلنیوم و ویتامین A در بهبود عملکرد تیروئید در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید نقش دارد. با این حال قبل از مصرف این مکمل با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم آن را مصرف کنید.
از جمله منابع روی میتوان اشاره کرد به:
- گوشت
- ماهی
- طیور
- لوبیا
- آجیل
- غلات کامل
- تخم مرغ و غیره.
۴ـ ویتامین D
احتمال کمبود ویتامین D در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید زیاد است. از طرفی با کاهش این ویتامین عملکرد تیروئید ضعیفتر و بدتر میشود. (منبع)
حتی اگر دچار کم کاری تیروئید نیستید با آزمایش خون سطح این ویتامین را در بدن خود ارزیابی کنید.برای جبران کمبود این ویتامین اغلب باید مکمل مصرف کرد و با مصرف منابع غذایی آن نمیتوان مشکل را برطرف کرد.
از جمله منابع ویتامین D میتوان اشاره کرد به:
- گوشت بدون چربی، مرغ یا غذاهای دریایی
- نانهای غنی شده و غلات صبحانه
- لوبیا
- نخود فرنگی
- اسفناج
- آجیل
- میوههای خشک، مانند کشمش
۵ـ ویتامین B۱۲
احتمال کمبود ویتامین B۱۲ در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بالا است. سطح این ویتامین را با آزمایش بررسی کنید و با مشورت پزشک خود و در صورت نیاز مکمل B۱۲ یا B-complex مصرف کنید.
از جمله منابع ویتامین B۱۲ میتوان اشاره کرد به:
- غذاهای دریایی
- طیور
- گوشت
- تخم مرغ
- شیر
- پنیر
- ماست
- غلات صبحانه غنی شده
۶ـ منیزیم
سطح کم منیزیم نه تنها عملکرد تیروئید را مختل میکند، بلکه احتمال ابتلا به کم کاری تیروئید را هم افزایش میدهد. در صورت داشتن کمبود، مصرف مکمل منیزیم، علائم کم کاری تیروئید را بهبود میبخشد. (منبع)
از جمله منابع منیزیم میتوان اشاره کرد به:
- حبوبات
- آجیل
- دانهها
- غلات کامل
- سبزیجات برگ سبز
- شیر
- ماست
- پنیر
- غلات صبحانه غنی شده
۷ـ آهن
احتمال ابتلا به کمبود آهن در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بالا است. در صورت داشتن سطح پایین آهن یا ابتلا به کم خونی فقر آهن عملکرد تیروئید بدتر میشود. در بیشتر موارد، مصرف مکمل آهن برای رسیدن به سطح سالم آهن و حفظ آن ضروری است. (منبع)
اینها تنها بخشی از مواد مغذی هستند که مصرف آنها برای عملکرد تیروئید و سلامت عمومی مهم است. مواد مغذی دیگری که برای افراد مبتلا به کم کاری تیروئید مهم هستند عبارتند از: ویتامین A، فولات، کلسیم و پروتئین. (منبع)
در کم کاری تیروئید کدام مواد مغذی را باید حذف یا کم کنیم؟
برای اینکه بیماری کم کاری تیروئید روی زندگیتان تاثیر کمتری بگذارد، بهتر است مصرف بعضی از مواد غذایی را کاهش دهید و از مصرف برخی دیگر پرهیز کنید. در ادامه این خوراکیها را بررسی میکنیم:
۱_ گلوتن
پروتئینی در گندم و جو وجود دارد به اسم گلوتن. طبق مطالعات صورت گرفته پیروی از رژیم بدون گلوتن میتواند برای افراد مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو مفید باشد. البته همچنان نیاز به انجام مطالعات بیشتری است؛ چون همه مطالعات حذف آن را ضروری نمیدانند. (منبع)
۲_ غذاهای فوق فرآوری شده
در افراد مبتلا به بیماری هاشیموتو نشانگرهای التهابی و استرس اکسیداتیو افزایش مییابد. استرس اکسیداتیو هم منجر به آسیب سلولی میشود. (منبع)
با توجه به این عارضه افراد مبتلا به کم کاری تیروئید بهتر است از مصرف غذاهایی که استرس اکسیداتیو و التهاب را در بدن افزایش میدهد خودداری کنند. از جمله این غذاها میتوام اشاره کرد به غذاهای فرآوری شده، غذاهای سرخ شده و غذاها و نوشیدنیهایی که حاوی قند افزوده بالا هستند.
جدای از این مصرف چنین غذاهایی ریسک اضافه وزن را در افراد زیاد میکند. در نتیجه با اجتناب از مصرف آنها میتوانیم به حفظ وزن کمک کنیم.
۳_ گواتروژنها
گواتروژنها موادی هستند که در سبزیجاتی مانند کلم، کلم بروکسل و محصولات سویا یافت میشوند و در تولید هورمون تیروئید اختلال ایجاد میکنند. (منبع)
پختن غذاهای گواتروژن، تاثیر آنها را کم و مصرف آنها را ایمنتر میکند. به طور مثال اگر کلم را بپزید، دیگر مصرف آن برایتان مشکلی پیش نمیآورد.
مواد غذایی بر پایه سویا مانند: توفو، تمپه، لوبیای سویا، شیر سویا و غیره چه به صورت خام و چه به صورت پخته نباید مصرف شوند.
کدام یک از مواد غذایی را باید به صورت پخته مصرف کنیم؟
اگر خوراکیهای زیر را به صورت پخته مصرف کنید، مشکلی برایتان پیش نمیآید:
۱ـ میوهها: انجیر، انگور، هلو، گلابی، آلو و توت فرنگی.
۲- سبزیجات: خانواده کلم: کلم، کلم برگ چینی، کلم بروکلی، کلم بروکسل، گل کلم، کلم برگ سفید، کلم برگ قرمز، بروکلی چینی، ترب کوهی، کلم پیچ، کلم قمری و موارد دیگر.
۳- سایر موارد: شاهدانه، دانه کدو حلوایی،ارزن، بذر کتان، ذرت، جو، لوبیا، بادام زمینی، سیب زمینی شیرین.
رژیم غذایی کم کاری تیروئید در کودکان چیست؟
هورمون تیروئید تقریبا بر فعالیت تمامی سیستمهای بدن ما تاثیر میگذارد. با کمبود آن بسیاری از عملکردهای بدن کند میشوند. شایعترین علامت کم کاری تیروئید در کودکان، عدم رشد طبیعی است. در کنار اینها ممکن است علائمی مانند احساس کندی، اضافه وزن، حافظه ضعیف و عدم تمرکز حواس هم در این کودکان دیده شود.
در کنار درمانهایی که توسط پزشک برای کودک تنظیم میشود، یک رژیم غذایی سالم و سرشار از کلسیم برای او در نظر داشته باشید. این رژیم باید حاوی شیر، ماست، پنیر و سبزیجات تیره باشد.
رژیم غذایی کم کاری تیروئید در مادران باردار چیست؟
داشتن تیروئید کم کار در مادران موضوع خیلی جدی و مهمی است که نباید ساده از کنارش رد شد. در چند ماه اول بارداری، جنین از هورمون تیروئید مادر استفاده میکند و این هورمون نقش خیلی مهمی در رشد طبیعی مغز جنین دارد. در نتیجه ترشح کم هورمون تیروئید در مادر میتواند آسیب جدی مانند ضریب هوشی پایین و اختلال در رشد ذهنی و حرکتی را در کودک ایجاد کند.
با این حال جای نگرانی نیست، در صورتی که مادر تحت نظر باشد و میزان هورمون تیروئید او با دارو کنترل شود کودک سالمی به دنیا میآورد.
غذاهایی که هنگام مصرف لووتیروکسین باید از آنها پرهیز کرد چیست؟
برای این بیماران داروهایی مانند لووتیروکسین (Synthroid) که جایگزین هورمون تیروئید هستند تجویز میشود. تعیین دوز این داروها خیلی مهم است، چون اگر اشتباه تنظیم شوند میتوانند منجر به پرکاری تیروئید شوند. به همین علت در ابتدا فرد در فواصل زمانی کوتاهی آزمایش تیروئید میدهد تا دوز دارو و میزان بهبود او مشخص شود. وقتی شرایط متعادل شد، سالانه آزمایش میدهد.
هنگام مصرف این دارو به دو نکته زیر توجه فرمایید:
نکته اول: داروی لووتیروکسین را همراه با غذاهای حاوی کلسیم، فیبر و آهن، مصرف نکنید تا جذب آن کم نشود. اگر نیاز به مصرف این مکملها دارید آنها را حداقل با ۴ ساعت فاصله از لووتیروکسین مصرف کنید. (منبع)
نکته دوم: داروی خود را با معده خالی و حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از صبحانه یا حداقل ۳ تا ۴ ساعت بعد از شام مصرف کنید. (منبع)
اگر به جای قرص حالت ژل یا شکل مایع لووتیروکسین را مصرف کنید تداخل آن با غذاها کاهش مییابد.
چگونه با داشتن کم کاری تیروئید لاغر شویم؟
با توجه به اینکه در بیماری کم کاری تیروئید، متابولیسم افراد کاهش پیدا میکند احتمال افزایش وزن در این بیماری بالا است. علاوه بر این، به دنبال ضعف و خستگی که این بیماری ایجاد میشود، حرکات ورزشی افراد هم کم میشود.
درمانهای دارویی و غذایی که در این بیماری استفاده میشوند با هدف کاهش علائم بیماری به کار میروند. پس منطقی است که با شروع درمان و کاهش علائم بیماری لاغری هم اتفاق بیفتد.
در این مسیر انجام حرکات ورزشی و داشتن برنامه غذایی به بهبود هر چه بیشتر بیماری کمک میکند و مسیر لاغر شدن ما را هموار میسازد.
برای داشتن برنامه غذایی درست و اصولی که برای خودتان طراحی شده باشد باید به متخصص تغذیه مراجعه کنید. این برنامه باید به گونهای تنظیم شود که آرام آرام باعث کاهش وزن شود و شرایط بیماری را بهتر کند.
برای انتخاب ورزش مناسب ابتدا با پزشک معالج خود مشورت کنید و با توجه به قدرت جسمانی خود ورزش را انتخاب کنید. شاید بهتر باشد در ابتدا با ورزشهای سبکتر مانند پیاده روی، نرمش هوازی، پیلاتس و یا یوگا شروع کنید.
نمونه برنامه غذایی رایگان
شرایط افراد مبتلا به کم کاری تیروئید با هم برابر نیست. عوامل مختلفی در تنظیم رژیم این افراد موثر است، مانند: سن، سطح فعالیت بدنی، جنسیت، علائم بیمار و غیره.
تنظیم برنامه غذایی برای این افراد امری ضروری است؛ چرا که به کنترل بهتر بیماری کمک میکند. در برنامه غذایی خود از مصرف موارد زیر به صورت خام خودداری کنید.
- انجیر
- انگور
- هلو
- گلابی
- آلو
- توت فرنگی
- شاهدانه
- دانه کدو حلوایی
- ارزن
- ذرت
- بذر کتان
- جو
- لوبیا
- بادام زمینی
- سیب زمینیهای شیرین
- خانواده کلم
خانواده سویا را هم به طور کامل حذف کنید و حتی اگر آنها را پختید.
کلام آخر!
در این مقاله آموختیم که بیماری کم کاری تیروئید بیماری شناخته شدهای است و درمان مشخصی دارد. خط اول درمان این بیماری مصرف دارو است؛ ولی داشتن برنامه غذایی که حاوی غلات بدون گلوتن مانند کینوا، کنگر فرنگی، کدو سبز، مارچوبه، سیب، ماهی، تخم مرغ و غیره باشد و در کنار آن مواد گواتروژن مانند سویا در آن مصرف نشود، امر مهمی است. با رعایت درست و اصولی دارو درمانی و برنامه غذایی میتوان کیفیت زندگی را در این بیماری افزایش داد و علائم این بیماری را کمتر کرد.
دیدگاهتان را بنویسید